De vrijheid van Bradley Manning

In mijn blogpost van vorige week liet ik de ethicus Paul van Tongeren aan het woord, met name over dat zoveel gebruikte en ook misbruikte begrip: vrijheid. Professor van Tongeren bracht ‘vrijheid’ onder andere in verband met de bezitloosheid van Franciscus van Assisi, maar ook met de fascinatie van Franciscus voor God en door Christus. Een paradoxale vrijheid, want ‘gefascineerd’ betekent letterlijk ‘geboeid’.

Aan die paradox die vrijheid kan zijn, moest ik deze week denken toen ik de nieuwe editie van ‘Ander Nieuws‘ op het web zette. Het hoofdartikel van deze editie gaat over het proces tegen Bradley Manning, de man die Amerikaanse oorlogsmisdaden in Irak en Afghanistan documenteerde en doorspeelde aan de klokkenluiders-site WikiLeaks. Bradley Manning, soldaat eerste klas in het Amerikaanse leger, zit al meer dan drie jaar gevangen – waarvan een groot deel van de tijd onder mensonterende omstandigheden in eenzame opsluiting – omdat hij zijn geweten liet spreken. Je zou verwachten dat hij inmiddels door die drie jaar, onder die omstandigheden, een gebroken man zou zijn. Maar volgens de (uiterst schaarse) berichtgeving die ons bereikt vanuit zijn proces is Manning ongebroken. En staat hij nog steeds achter de acties die hem brachten in de situatie waar hij nu in zit: gevangen en terechtstaand voor handelingen die hem – als de aanklager z’n zin krijgt – de doodstraf kunnen bezorgen. Wie dat kan, in zo’n situatie, is werkelijk vrij. Op een paradoxale manier, want hij zit in de gevangenis en komt daar mogelijk nooit meer uit. Kennelijk zijn er echter dingen die zwaarder wegen dan fysieke vrijheid – ook of juist in het land dat zichzelf zo graag “the land of the free” noemt.

Wat is dan de vrijheid van iemand als Bradley Manning? Ik zou het kunnen omschrijven als een vrijheid die voortkomt uit het nemen van de volledige verantwoordelijkheid voor de daden die je uit overtuiging gesteld hebt, omdat er iets groters op het spel staat dan je eigen beperkte belang. En dan niet het soort ‘groters’ zoals de glorie van je land, of wraak voor wat anderen is aangedaan – het ‘iets groters’ dat mensen ertoe aanzette om een vliegtuig het World Trade Center in te vliegen, of oorlog te gaan voeren in Afghanistan of Irak. Ik heb het hier over het ‘iets groters’ dat te maken heeft met waarachtigheid, en met opkomen voor mensen die zichzelf niet kunnen verdedigen. Al dat ‘groters’ dat waard is om er desnoods voor te sterven – wat Bradley Manning wellicht te wachten staat – maar niet om ervoor te doden, en zeker niet om er onschuldigen voor te doden zoals we in ‘Collateral Murder‘ konden zien, misschien wel de bekendste van de documenten die Manning aan het licht bracht.

Dit is een vrijheid die niets heeft te maken met de betekenis die er ook in ons land zo vaak wordt gegeven aan het woord. Dit is niet de gratuïte vrijheid om “alles te kunnen zeggen wat je denkt”, hoe ondoordacht, slecht geïnformeerd of discriminerend ook. De vrijheid van een mens als Bradley Manning is het moedige besef dat waarden als menselijkheid, openheid, en uiteindelijk gerechtigheid de moeite waard zijn om risico’s voor te nemen. Het risico dat je je fysieke vrijheid kwijtraakt, mogelijk zelfs je leven. Wie die risico’s neemt, en na al die tijd ongebroken rechtop staat en nog steeds zegt: “hier sta ik, ik kan niet anders” – die is werkelijk vrij. Ongetwijfeld heeft hij ook zijn tekortkomingen en angsten, ongetwijfeld heeft hij ook wel stomme dingen gedaan. Maar niettemin: hij is werkelijk vrij. En daar buig ik diep voor, in oprecht respect.

Categorieën: overdenkingen | Tags: , , , | Een reactie plaatsen

Berichtnavigatie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Blog op WordPress.com.

%d bloggers liken dit: